 განათლებისა და მეცნიერების პრიორიტეტულობა სამეგრელო-ზემო-სვანეთის საზოგადოების ისტორიული მემკვიდრეობაა. რასაც ადასტურებს ძველი კოლხეთის სამეფოს, აგრეთვე ადრექრისტიანული და შუასაუკუნეების პერიოდის საგანმანათლებლო და მეცნიერული წყაროები.
ქვეყანაში მიმდინარე საგანმანათლებლო რეფორმებში თავიდანვე ჩაერთო რეგიონის ყველა საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ორგანიზაცია.
საშუალო ზოგად-საგანმანათლებლო და უმაღლესი /სახელობო/ განათლების სისტემის ხელმძღვანელობას კანონის თანახმად განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთან ერთად ახორციელებენ: სახელმწიფო-რწმუნებულის-გუბერნატორის ადმინისტრაცია და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები.
2008 წლის სექტემბრის მონაცემებით რეგიონში ფუნქციონირებს – 256 საჯარო და 21 კერძო ზოგადსაგნამანათლებლო სკოლა, 3 ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ მოზარდთა დაწესებულება, რომელთა დაფინანსება ხდება ცენტრალური ბიუჯეტიდან მოსწავლეთა რაოდენობის შესაბამისად ვაუჩერიზაციის მიხედვით. ხოლო სახელმწიფო დაფინანსებაზე არსებული სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა რიცხვი რეგიონში შეადგენს 187-ს, მათ დაფინანსებას კანონის შესაბამისად ახდენენ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები. კერძო სკოლამდელ დაწესებულებათა რიცხვი 15.
ზოგადსაგანმანათლებლო საჯარო სკოლებში რეფორმების მიმდინარეობის მეთოდურ და ზოგად სასწავლო დახმარებას ახდენენ ადგილობრივი საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრები მუნიციპალური ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით.
აბაშა
მიგინეიშვილი მერაბ 
კონტაქტი: 877 172 268; 899 634 993; 899627415; 8(212)
9-12-18; აბაშა. კაჭარავას ქ.№2
ზუგდიდი
ჯოჯუა აზა
კონტაქტი: 8(215) 5-14-38; 877 172 265; 899 101 712; ზუგდიდი, ზვიად გამსახურდიას №35
მარტვილი
ჭოჭუა სონია
კონტაქტი: 877 172 269; 893 275 171; 893 608 743; მარტვილი. თავისუფლების ქ. №1
სენაკი
გრიგოლავა მანანა
კონტაქტი: 8(213) 2-28-39; 899 250 163; 877 172 272; სენაკი. რუსთაველის №112
ფოთი
ქორქია გოჩა
კონტაქტი: 8(293) 2-20-41; 877 172 267; 877 452 602; ფოთი. გორგასლის ქ.№37
ჩხოროწყუ
ჯალაღონია ლია
კონტაქტი: 8(217) 2-12-12; 877 172 273; 899 401 577; ჩხოროწყუ. გობეჩიას ქ.№7
წალენჯიხა
სამუშია რუსუდან
კონტაქტი: 8(216) 2-26-45; 877 172 274; 855 540 742; წალენჯიხა. სალის ქ.№2
ხობი
გერგაია ხათუნა
კონტაქტი: 8(214) 2-31-39; 877 172 275; 899 794 767; ხობი. ცოტნე დადიანის ქ.№181
მესტია
დარეჯან ნიგურიანი
კონტაქტი: 899 294 867; 877 172 270; 899 294 867; მესტია. თამერ მეფის ქ. ¹17 | | მუნიციპალიტეტისდასახელება | სოფელი(რაოდ.) | დაბა(რაოდ.) | ბაგა-ბაღები
(რაოდ.) | სკოლების
(რაოდ.) | | სახელმწ | კერძო | სახელმწ. | კერძო | ინტერნატი | | 1 | აბაშის
მუნიციპალიტეტი | 15 | - | 15 | - | 23 | 1 | - | | 2 | სენაკის
მუნიციპალიტეტი | 63 | - | 18 | 6 | 22 | 7 | - | | 3 | მარტვილისმუნიციპალიტეტი | 20 | - | 6 | - | 40 | 1 | 1 | | 4 | წალენჯიხისმუნიციპალიტეტი | 33 | 1 | 28 | - | 35 | 2 | 1 | | 5 | ჩხოროწყუსმუნიციპალიტეტი | 12 | 1 | 29 | - | 23 | - | - | | 6 | მესტიისმუნიციპალიტეტი | 138 | 1 | 6 | - | 24 | - | | | 7 | ზუგდიდისმუნიციპალიტეტი | 33 | - | 44 | 9 | 51 | 8 | 1 | | 8 | ხობის
მუნიციპალიტეტი | 56 | - | 24 | - | 27 | 1 | - | | 9 | ქალაქიფოთი | - | - | 17 | - | 11 | 1 | - | | 10 | სულ: | 370 | 3 | 187 | 15 | 256 | 21 | 3 | შენიშვნა – ინტერნატი – ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ მოზარდთა სააღმზრდელო დაწესებულება
2006-2007-2008 წწ –ში სრული რეაბილიტაცია ჩაუტარდა რეგიონის 41, ხოლო ნაწილობრივი რეაბილიტაცია 57 სკოლას.
საერთაშორისო მნიშვნელობის პროექტები: საქართველოში გერმანიის საელჩოსა და გოეთეს ინსტიტუტის ხელმძღვანელობით განხორციელდა პროექტი. პირველი ეტაპი იყო საკონკურსო შერჩევა, 500 სკოლიდან შეირჩა ორი საჯარო სკოლა, ზუგდიდის №1 და ქუთაისის №18 საჯარო სკოლები. პროექტის პრიორიტეტები:
1. საგნის სპეციალისტების პროფესიონალიზმი
2. მასწავლებელთა ცოდნის დონე
3. სკოლის მუშაობის სტილი, ზოგადი მიღწევები
4. დირექციის კომპეტენტურობა პროექტში მსოფლიოს მასშტაბით 1000 სკოლაა ჩართული, კახათის სკოლა ინტერნეტის საუალებით ჩაერთვება აღნიშნულ ქსელში და ითანამშრომლებს მათთან.
პროექტის ფარგლებში ორმა პედაგოგმა უკვე გაიარა პროფესიული გადამზადება მიუნხენში. 2009 წლის გაზაფხულზე სკოლის დირექტორი მივლინებულ იქნება გერმანიის ქალაქ როსტოკში გერმანული განათლების სისტემის გასაცნობად, პარალელურად კი სკოლის ერთი მასწავლებელი და ოთხი უფროსკლასელი მოსწავლე ჰამბურგის ერთ-ერთ გიმნაზიაში გაიგზავნება ერთი თვით. სკოლის კურსდამთავრებულებს საშუალება ექნებათ ისწავლონ გერმანიის უნივერსიტეტებში გერმანიის მთავრობის დაფინანსებით, კახათელი მოსწავლეები მონაწილეობას მიიღებენ საერთაშორისო ოლიმპიადებში, კულტურულ-საგნამანათლებლო პროგრამებში.
პროექტის პრეზენტაცია შედგა 2008 წლის 11 ნოემბერს. მას ესწრებოდნენ – გერმანიის ელჩი საქართველოში, გოეთეს ინსტიტუტის დირექტორი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მისნისტრის მოადგილე და სხვა სტუმრები.
პროექტის ფარგლებში ორი კაბინეტი აღჭურვილია თანამედროვე ტექნიკური საშუალებებით.
სახელმწიფო აკრედიტაცია რეგიონში არსებული რამდენიმე უმაღლესი სასწავლებლიდან გაიარა მხოლოდ ორმა:
1. სსიპ შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო ინსტიტუტი
(დაფუძნდა ივ.ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუგდიდის ფილიალის ბაზაზე)
მისამართი: 2100, ქ. ზუგდიდი, ჯანაშიას ქ. №14
დაფუძნება: საქართველოს მთავრობის 2007 წლის 13 ივლისის №145, 2008 წლის 17 აპრილის №106, 2008 წლის 15 მაისის №122 დადგენილებები
ტელეფონი: 8 (215) 5 26 61
რექტორი: თეონა ხუფენია, 8 77 41 90 41
ფაკულტეტები:
-საზოგადოებრივ მეცნიერებათა და სენაკის აგრარული ფაკულტეტები 
- საბაკალავრო საგანმანათლებლო პროგრამები
(ქართული ენა და ლიტერატურა, ისტორია, ბიზნესის ორგანიზაცია და მართვა, სამართალმცოდნეობა, ფარმაცია)
-პროფესიული უმაღლესი საგანმანათლებლო პროგრამები:
• სამართალდამცავი ორგანოების თანამშრომელი
• უალკოჰოლო და ალკოჰოლიანი სასმელების ტექნოლოგია
• მედდის საქმე
• ფარმაცია
• საბანკო საქმე
• ვეტერინარია
• აგრარული მენეჯმენტი
• საბუღალტრო საქმე
-სახელობო პროგრამები:
• ელექტრომონტიორი
• ვებ ტექნოლოგიები
• ტრაქტორების, ავტომობილების შემკეთებელი ზეინკალი
• სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ოსტატი - ფერმერი მეცხოველე
• სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ოსტატი - ფერმერი მემცენარე
• ფერმერი აკადემიური პერსონალი: • სრული პროფესორი: - 2
• ასოცირებული პროფესორი -6
• ასისტენტ- პროფესორი - 3
• მოწვეული პროფესორ-მასწავლებელი -46
სტუდენტი -297
პროგრამები, მემორანდუმები:
პროგრამები: • საგანმანათლებლო, პროფესორ-მასწავლებელთა და სტუდენტთა გაცვლითი პროგრამები
• GIPA საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი (გრანტი)
მემორანდუმები: • GIPA საზოგადოებრივ საქმეთა ინსტიტუტი
• ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
• საქართველოს სუბტროპიკული უნივერსიტეტი
შენობა განთავსებულია ზუგდიდის ყოფილი V საჯარო სკოლის ბაზაზე, რომლის სრული რეაბილიტაცია განხორციელდა 2006-2007 წ.წ რეაბილიტაციის ღირებულება 1, 5 მილიონი ლარი.
2. ზუგდიდის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი
მისამართი: 2100, ქ. ზუგდიდი უნივერსიტეტის ქ. №3. 
ტელეფონი: 8 (215) 5 20 11
რექტორი: გრიგოლ ხვიტია, 8 93 32 32 11
ფაკულტეტთა რაოდენობა – 3
აკადემიური პერსონალი -
აკადემიური პერსონალი: • სრული პროფესორი: - 24
• ასოცირებული პროფესორი - 24
• ასისტენტ- პროფესორი -10
სტუდენტი -650 |
